Maşınqayırma və robototexnika

Mexanika kafedrası

Mexanika müasir texnikanın, maşın və mexanizmlərin, müxtəlif inşaat, körpü və qurğuların elmi əsasıdır. Bu elm insanın praktiki təlabatından meydana gələn ən qədim elmlərdən biridir. Antik mexanikanın inkişafı Aristotel, Arximed, Ptolomey və s. qədim dünya alimləri və filosoflarının adı ilə bağlıdır. Klassik mexanika adlandırılan elmin əsaslarını Leonardo da Vinçi, R. Huk, Q. Qaliley, İ. Nyuton, D. Bernulli və s. orta əsr alimləri yaradıblar. Müasir mexanikanın inkişafında Azərbaycan alimlərinin, o cümlədən Nobel mükafatı laureatı Lev Landau, prof. Zahid Xəlilov, prof. Həbib Məmmədov, akad. Azad Mirzəcanzadə, prof. Niftulla Qədirov, prof. Tofiq Bəktaşi və digər görkəmli alimlərin böyük xidmətləri olub.

Mexanika kafedrası 1920-ci ildə yaradılan Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (AzPİ) tərkibində fəaliyyətə başlayıb və 1950-ci ildə AzPİ ikinci dəfə bərpa olunduqdan sonra böyük inkişaf yolu keçib. Uzun illər ərzində kafedranın texniki bazası xeyli yaxşılaşdırılıb, yeni tədris və elmi-tədqiqat laboratoriyaları yaradılıb. Kafedrada təhsilin bakalavriat səviyyəsi üçün “Mexanika mühəndisliyi” (050628) ixtisası üzrə bakalavr, magistratura səviyyəsində isə “Mexanika mühəndisliyi” (060630) ixtisasının “Hidromexanika və hidravlik maşınlar”, “Maşınların möhkəmliyi və dinamikası”, “Maye və qazların nəqli avadanlıqları”, “Hidravlik maşınlar, hidrointiqallar və hidropnevmoavtomatika” ixtisaslaşmaları üzrə magistr mütəxəssislər hazırlanır.

Kafedrada bakalavr səviyyəsi üçün nəzəri mexanika, tətbiqi mexanika, texniki mexanika, materiallar müqaviməti, hidravlika və hidravlik maşınlar, maye və qaz mexanikası, hidrologiya, boru kəmərləri və armaturları və s., magistratura səviyyəsi üçün isə maşın mexanikası, rəqslər nəzəriyyəsi, eksperimental mexanika, elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi, mexaniki sistemlərin dayanıqlığı, nanomexanika, xüsusi təyinatlı nasoslar, kompressor və kompressor stansiyaları, nasos stansiyalarının avadanlıqları, boru kəmərlərinin hesabı və layihələndirilməsi və s. fənnlər tədris olunur.

Hazırda böyük tarixi ənənəsi olan kafedranın Avropa Birliyi ölkələri və ABŞ-ın aparıcı universitetləri ilə geniş əlaqələri vardır. Kafedranın əməkdaşlarının monoqrafiya və elmi məqalələri nüfuzlu beynəlxalq elmi nəşrlərdə mütəmadi olaraq çap olunur. Kafedranın professorları müxtəlif beynəlxalq elmi jurnalların redaksiya heyətlərinin üzvü və Avropa Birliyinin elmi layihələrinin (7-ci Çərçivə Proqramı, HORİZON2020 və s.) rəhbərləri kimi fəaliyyət göstərirlər.

2011-ci ilin aprel ayında AzTU-nun Еlmi Şurasının qərarı ilə Nəzəri mexanika və Materiallar müqaviməti kafedraları birləşdirilərək Texniki mexanika kafedrası adlandırılıb, 2016-cı ilin may ayında isə Texniki mexanika və Hidravlika və Hidropnevmo qurğular kafedralarının əsasında Mexanika kafedrası yaradılıb.

İndiki Mexanika kafedrasının Nəzəri mexanika bölməsi 1921-ci ildə AzPİ-nin tərkibində təşkil edilib. Bu dövrdə Nəzəri mexanika, Materiallar müqaviməti və Tətbiqi mexanika kafedraları bir kafedra kimi fəaliyyət göstərib. İlk kafedra müdiri prof. P.P. Lukin olub. Həmin dövrdə kafedrada prof. Q.A. Xazarov, prof. K.A. Pakrovski və digər görkəmli alimlər fəaliyyət göstəriblər. 1950-ci ildə AzPİ yenidən fəaliyyətini davam etdirdikdə ilk yaranan kafedralardan biri də Nəzəri mexanika kafedrası olub. Həmin dövrdən kafedraya rəhbərlik edənlər: prof. Həbib Qurban oğlu Məmmədov (1951-1966), prof. Ətəulla Fəttah oğlu Qasımov (1967-1970), prof. Niftulla Bəşir oğlu Qədirov (1971-1972), prof. Rza Əbdül oğlu Bədəlov (1972-1976), dos. Vladimir Yakovleviç Dunin (k.m. əvəzi, 1976), prof. Rafiq Nəbi oğlu Mahmudov (1976-1984), prof. Frunze Həsənqulu oğlu Şəmiyev (1985-1993), prof. Rafiq Nəbi oğlu Mahmudov (1993-2005), prof. Nəsib Ayvaz oğlu Nəsibov (2005-2011), prof. Vaqif Mirəhməd oğlu Mirsəlimov (Texniki Mexanika, 2011-2016).